Trong bản đồ bóng đá thế giới, Đông Nam Á luôn được biết đến là “vùng trũng” về trình độ chuyên môn nhưng lại dẫn đầu về niềm đam mê và sự cuồng nhiệt. Trung tâm của sự chú ý đó chính là AFF Cup (nay đã đổi tên thành ASEAN Mitsubishi Electric Cup). Tuy nhiên, một câu hỏi luôn gây tranh cãi suốt nhiều thập kỷ qua là: AFF Cup là gì? AFF Cup có nằm trong hệ thống FIFA không?
Nhiều người hâm mộ vẫn lầm tưởng đây chỉ là một giải đấu giao hữu “ao làng” không hơn không kém. Nhưng thực tế, mối quan hệ giữa AFF Cup và Liên đoàn Bóng đá Thế giới (FIFA) phức tạp hơn thế rất nhiều. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết vị thế pháp lý, cách tính điểm xếp hạng và những cập nhật mới nhất về giải đấu số 1 khu vực trong giai đoạn 2024 – 2026.
AFF Cup là gì? Từ Tiger Cup đến ASEAN Cup 2024/2025
AFF Cup là tên gọi tắt của Giải vô địch bóng đá Đông Nam Á. Kể từ năm 2024, giải đấu chính thức mang tên gọi mới là ASEAN Mitsubishi Electric Cup. Đây là sân chơi lớn nhất dành cho các đội tuyển quốc gia thuộc khu vực Đông Nam Á, được tổ chức bởi Liên đoàn Bóng đá Đông Nam Á (AFF).
Hành trình của giải đấu bắt đầu từ năm 1996 tại Singapore với tên gọi Tiger Cup. Trải qua gần 3 thập kỷ, giải đấu đã thay đổi qua nhiều tên gọi theo nhà tài trợ như Suzuki Cup và hiện tại là Mitsubishi Electric Cup. Với chu kỳ 2 năm một lần, đây là nơi quy tụ 11 quốc gia thành viên bao gồm: Việt Nam, Thái Lan, Indonesia, Malaysia, Singapore, Philippines, Myanmar, Lào, Campuchia, Brunei và Timor-Leste.
Dù trình độ chuyên môn giữa các đội vẫn còn khoảng cách so với các cường quốc châu lục như Nhật Bản hay Hàn Quốc, nhưng sức hút thương mại và lượng người xem của AFF Cup lại luôn nằm trong top đầu thế giới ở cấp độ khu vực. Điều này khiến FIFA không thể ngó lơ giải đấu này.
AFF Cup có nằm trong hệ thống FIFA không? Câu trả lời chính xác nhất
Để trả lời câu hỏi AFF Cup có nằm trong hệ thống FIFA không, chúng ta cần phân định rõ giữa “Sự công nhận tổ chức” và “Lịch thi đấu chính thức”.
Sự công nhận về mặt tổ chức
Thông tin từ socolive chia sẻ: Về mặt pháp lý, AFF (Liên đoàn bóng đá Đông Nam Á) là một tổ chức thành viên của AFC (Liên đoàn bóng đá Châu Á). Trong khi đó, AFC là một trong sáu liên đoàn châu lục trực thuộc FIFA. Do đó, AFF Cup là một giải đấu hợp pháp và được FIFA công nhận. FIFA thừa nhận kết quả, các án kỷ luật và tính chính danh của chức vô địch AFF Cup.
Về mặt lịch thi đấu (FIFA International Match Calendar)
Đây là điểm mấu chốt gây ra sự hiểu lầm. AFF Cup không nằm trong lịch thi đấu chính thức (FIFA Days) của FIFA. Lịch FIFA Days là những khoảng thời gian được ấn định trong năm mà các CLB bắt buộc phải nhả quân cho đội tuyển quốc gia. Vì AFF Cup thường diễn ra vào cuối năm (tháng 12 đến tháng 1), nằm ngoài các cửa sổ FIFA Days, nên các CLB (đặc biệt là ở châu Âu hoặc Nhật Bản, Hàn Quốc) có quyền từ chối cho cầu thủ về tham dự giải.
Tóm lại: AFF Cup là giải đấu được FIFA thừa nhận nhưng chưa được nâng tầm lên hạng A quốc tế bắt buộc như Asian Cup hay World Cup.
Cơ chế tính điểm xếp hạng FIFA cho các trận đấu tại AFF Cup
Kể từ năm 2016, một bước ngoặt lớn đã xảy ra khi FIFA quyết định đưa các trận đấu tại AFF Cup vào hệ thống tính điểm cho Bảng xếp hạng FIFA. Tuy nhiên, trọng số tính điểm (coefficient) là điều cần lưu ý.
- Trọng số thấp: Do không nằm trong FIFA Days và không phải là vòng loại của một giải đấu lớn, các trận đấu tại AFF Cup chỉ được tính điểm như các trận giao hữu quốc tế (Friendly matches) với hệ số thấp hơn nhiều so với Asian Cup hay World Cup.
- Điều kiện tính điểm: Trận đấu phải được điều hành bởi các trọng tài đạt chuẩn FIFA, công tác tổ chức sân bãi và y tế phải đáp ứng yêu cầu khắt khe của Liên đoàn bóng đá thế giới.
- Tác động đến thứ hạng: Dù hệ số thấp, nhưng với mật độ thi đấu dày đặc (7-8 trận nếu vào đến chung cư kết), một đội tuyển vô địch AFF Cup với thành tích toàn thắng vẫn có thể thăng tiến từ 3-5 bậc trên BXH FIFA.
Tại sao AFF Cup vẫn là “World Cup” của người Đông Nam Á?
Bất chấp việc có nằm trong hệ thống FIFA Days hay không, AFF Cup vẫn mang trong mình những giá trị mà không một bảng xếp hạng nào có thể đong đếm được.
Khẳng định vị thế số 1 khu vực
Đối với Việt Nam, Thái Lan hay Indonesia, việc vô địch AFF Cup là lời khẳng định đanh thép nhất cho vị thế “anh cả” khu vực. Đây là thước đo trực tiếp cho sự phát triển của nền bóng đá quốc gia đó so với các láng giềng. Những cuộc đối đầu giữa Việt Nam vs Thái Lan hay Indonesia vs Malaysia luôn mang tính chất của một trận derby không khoan nhượng.
Bệ phóng cho các tài năng trẻ
Những người tìm hiểu điều khoản cho biết, AFF Cup là nơi trình làng của những ngôi sao sáng giá nhất. Những cái tên như Nguyễn Quang Hải, Chanathip Songkrasin hay Pratama Arhan đều đã bước ra ánh sáng từ chính giải đấu này trước khi vươn tầm châu lục. Các tuyển trạch viên từ Nhật Bản, Hàn Quốc và thậm chí là châu Âu luôn theo dõi sát sao giải đấu này để tìm kiếm những “viên ngọc thô”.
Giá trị thương mại khổng lồ
Với tổng lượng người xem tích lũy lên đến hàng trăm triệu lượt mỗi kỳ, AFF Cup là “mỏ vàng” cho các nhà tài trợ. Sức hút từ bản quyền truyền hình giúp AFF có nguồn kinh phí dồi dào để tái đầu tư vào bóng đá trẻ và các hệ thống giải nữ, giải futsal trong khu vực.
Thách thức từ lịch thi đấu FIFA Days và quyền lợi CLB
Vấn đề lớn nhất khiến AFF Cup chưa thể hoàn toàn “hòa nhập” vào hệ thống FIFA là xung đột lợi ích giữa đội tuyển quốc gia và câu lạc bộ chủ quản.
Khi một cầu thủ như vươn tầm thế giới, thi đấu tại các giải như J-League hay Thai-League, việc trở về đá AFF Cup trong vòng 1 tháng thường gây ảnh hưởng đến phong độ và kế hoạch của CLB. Điển hình là trường hợp của ngôi sao Chanathip (Thái Lan) hay Quang Hải (Việt Nam) từng gặp khó khăn khi xin phép CLB chủ quản về tham dự giải. Nếu AFF không sớm đưa giải đấu vào khung FIFA Days, tình trạng thiếu vắng các ngôi sao hàng đầu sẽ còn tiếp diễn, làm giảm sức hút chuyên môn của giải.
Tương lai của AFF Cup: Liệu có trở thành giải đấu chính thức loại A?
Chủ tịch FIFA Gianni Infantino đã nhiều lần xuất hiện tại các trận chung kết AFF Cup để trao cúp. Điều này cho thấy sự quan tâm đặc biệt của cấp lãnh đạo cao nhất bóng đá thế giới đối với khu vực Đông Nam Á. Có hai kịch bản lớn cho tương lai của AFF Cup:
- Kịch bản 1: Giữ nguyên thể thức nhưng nâng cấp hệ số tính điểm quốc tế lên mức tương đương với các giải vòng loại châu lục.
- Kịch bản 2: Thay đổi lịch thi đấu, rút ngắn thời gian tổ chức để khớp hoàn toàn với một cửa sổ FIFA Days (thường là vào tháng 10 hoặc tháng 11). Điều này sẽ bắt buộc các CLB toàn thế giới phải nhả quân, biến AFF Cup thành một giải đấu “loại A” thực thụ.
Để trả lời ngắn gọn: AFF Cup là gì? AFF Cup có nằm trong hệ thống FIFA về mặt công nhận pháp lý và tính điểm xếp hạng, nhưng chưa nằm trong hệ thống lịch thi đấu bắt buộc (FIFA Days). Tuy nhiên, vị thế của giải đấu đang ngày một tăng cao. Với sự phát triển vượt bậc của bóng đá Đông Nam Á trong những năm gần đây, ranh giới giữa một giải đấu khu vực và một giải đấu đẳng cấp quốc tế đang dần được xóa nhòa.
Đối với người hâm mộ Việt Nam, dù giải đấu có được gọi là AFF Cup hay ASEAN Cup, dù có được FIFA tính bao nhiêu điểm, thì tinh thần “vì màu cờ sắc áo” và niềm tự hào dân tộc vẫn luôn là giá trị cốt lõi nhất. Hãy cùng tiếp tục cổ vũ cho đội tuyển quốc gia trong hành trình chinh phục đỉnh cao Đông Nam Á!
